مهندسین فردا   Tomorrow engineers

كليدهاي فشار ضعيف

• در تأسيسات فشار ضعيف براي قطع و وصل كردن مدارهاي مختلف الكتريكي و همچنين براي حفاظت الكتريكي ادوات، تأسيسات و مصرف كنندههاي بزرگ از كليدهاي فشار ضعيف مختلفي استفاده مي شود .

 عمدتاً اين كليدها در سطوح ولتاژ پايين تر از يك كيلو ولت كاربرد دارند كه ميتوان آنها را به چهار دسته مهم تقسيم نمود:

1- كليدهاي دستي كه شامل كليد تيغهاي يا چاقويي، كليد پاكو يا گردان و كليد فيوز مي شوند.

2- كليدهاي خودكار كه شامل كليدهاي هوايي، كليدهاي بدنه تزريقي و كليدهاي مينياتوري مي باشند.

3- كليد محافظ الكتروموتور

4- كليد مغناطيسي يا كنتاكتور

• در ميان كليدهاي دستي، كليدهاي تيغه اي يا چاقويي به علت سادگي و ارزاني، به خصوص همراه با فيوز مورد استفاده زيادي دارند . كليدهاي تيغه اي معمولا در مدارهاي كنترل و فرمان به كار برده مي شوند .

• اين كليدها همچنين براي برق رساني به الكتروموتورهاي تك فاز كوچك و وسايل الكتريكي جريان دائم، بسيار مناسب هستند

• كليدهاي گردان نيز براي جريان هاي الكتريكي كم و در حدود ۱۰۰ آمپر ساخته مي شوند و معمولاً قابل قطع در زير بار هستند . اين كليدها قابل استفاده در جريا ن هاي ac وdc هستند و براي كاربردهاي مختلفي توليد و عرضه م يشوند. نصب اينگونه كليدها در داخل و يا روي تابلو بسيار ساده است.

• كليد فيوز نيز براي جلوگيري از خطرات احتمالي در موقع تعويض فيوزها در شبكه فشار ضعيف كاربرد دارد. اين كليد نسبت به كليد خودكار ارزانتر و از نظر جاي گيري و ابعاد كوچكتر است . مورد استعمال آن بيشتر در توزيع برق كارخانجات، روشنايي، پست هاي ت رانسفورماتور و خطوط انتقال انرژي شعاعي مي باشد .

• همچنين در مواقعي كه قدرت قطع بالايي احتياج باشد به جاي فيوز از اين كليدها استفاده ميشود.

• در بسياري از موارد ازكليد تنها به عنوان يك وسيله قطع و وصل مدار استفاده نشده بلكه پاره اي از وظايف حفاظتي را نيز به كل يد محول مي كنند. در مواردي كه حفاظت از تجهيزات مختلف نظير تأسيسات روشنايي، سيم، كابل و ماشين آلات صنعتي در برابر اضافه بار، جريان اتصال كوتاه و غيره مد نظر باشد، از كليدهاي خودكار استفاده ميشود.

• كليدهاي خودكار نسبت به فيوزها و كليدهاي دستي داراي مزاياي نيز ميباشند:

1- كليد خودكار پس از قطع مدار در اثر جريان زياد و يا هر عامل دي گري، بلافاصله مجدداً آماده بهره برداري ميباشد.

2- با كمك كنتاكت هاي فرعي كه در آن تعبيه شده است، مي توان وضعيت كليد در هر حالت ، يعني حال تهاي قطع، وصل يا وقوع خطا را توسط سيگنالهاي مناسب تعيين و در اتاق فرمان منعكس نمود.

3- ساختمان اين نوع كليدها به گونهاي است كه اگر كليد را برروي يك مدار اتصال كوتاه شده ببنديم، پس از بسته شدن كليد، رله اضافه جريان سريعاً كليد را قطع ميكند.

• جديدترين نوع از اين كليدها قادرند جريان هاي اتصال

  كوتاه را كه حتي به ۱۰۰ برابر جريان نامي آن ميرسد نيز

   بدون خسارت ديدن كليد قطع كنند . بنابراين، اين نوع

   كليدها از قدرت قطع خوبي برخوردارهستند.

• در نوعي از كليدهاي خودكار كه مكانيزم سيستم اطفاء جرقه در هواي آزاد صورت مي گيرد، به كليدهاي هوايي معروف هستند كه داراي قدرت قطع نسبتاً خوب و عمر مفيد زيادي مي باشند. جريان نامي اين كليدها تا ۱۰۰۰۰ آمپر نيز وجود دارد . در اين كليدها حفاظ ت هاي مختلفي در نظر گرفته شده كه مشخصات مربوط به اين حفاظت ها، به صورت كامل و با جزئيات زياد با استفاده از دكم ههاي روي آن، قابل تنظيم است و معمولا به عنوان كليد اصلي در شبك ههاي توزيع استفاده ميشود.

• نوع ديگري ازكليد هاي خودكار، به كليدهاي مينياتوري معروفند. اين كليدها براي جريان هاي نامي كم و تا ۶۳ آمپر توليد مي شوند. در اين كليدها ممكن است حفاظت در برابر اضاف هبار و اتصال كوتاه ني ز وجود داشته باشد كه به طور معمول مشخصات مربوط به اين حفاظت ها غير قابل تنظيم هستند . اين كليدها براي مصارف خانگي زياد استفاده م يشوند و داراي قدرت قطع پاييني نسبت به بقيه كليدهاي خودكار هستند.

• كليد محافظ موتور يك نوع بخصوص از كليد خودكار با قطع كننده جريان زياد است و مي تواند جريان شديد الكتروموتور را در زمان راه اندازي تحمل كند، بدون اينكه باعث قطع كليد شود . در اين كليدها، مي تواند حفاظت هاي مختلفي نظياضافه بار، اتصا ل كوتاه، حفاظت در برابر تكفاز شدن الكتروموتور، افت ولتاژ Positive sequence ،Negative sequence در نظر گرفته شود. مشخصات اين حفاظت ها، م يتواند قابل تنظيم باشد.

• كليد مغناطيسي نوعي از كليدهاي فشار ضعيف اس ت كه در آن تا هنگامي كه از سيم پيچ الكترومغناطيسي نگهدارنده آن جريان عبور كند، بسته است و به محض قطع جريان يا ولتاژ از سيم پيچ نگهدارنده، كليد خود به خود باز شده و مد ار را قطع ميكند. در اين حالت كنتاك تهايي كه قبلا باز بود هاند بسته و كنتاك ت هايي كه قبلا بست ه بود هاند، باز م يشوند. از اين كنتاك تها در مدارهاي فرمان و قدرت استفاده ميشود.